Број 2864  среда, 17 декември 2008
прва страница Архива контакт редакција маркетинг претплата
Втора страница
На прво место
Политика
Македонија
Економија
Хроника
Едиторијал
Мислења
Писма
Свет
Култура
Спорт
Скопје
Забава
Некролог
Хороскоп
Што прават денеска

Претходен број


Site Meter

Кич-митологии

Политиката и затворите

Венко Андоновски

Политиката кај нас скоро ќе умре: никој, нормално, не сака да оди во затвор

Минатата седмица висок политичар беше осуден (иако не дефинитивно; се чека одлуката на Апелација) – на казна затвор. Во оваа колумна нема да споменувам имиња на обвинети, за да не се вклучам во плукање луѓе пред завршна судска реч. Но, јавноста добро знае дека полека ама сигурно се соочуваме со една интересна појава – врвни политичари да се соочуваат со обвиненија, а некои од нив да завршат и во затвор (дури и во странски). Најчесто се тоа министри, а еве, во последниов случај станува збор и за некогашен премиер на Република Македонија. Секој ќе рече: работата на судството е да суди, па ако некој бил виновен за нешто, треба да биде и осуден. Во ред. Но, за мене е симптоматично тоа што политиката се' повеќе станува главен „регрутен центар“ на затвореници. Нешто тука чкрипи: до неодамна, регрутен центар за затворите беа луѓе без јавен рејтинг, без работа, без пари и занает, без посебно образование. Сега, тоа стануваат дури и доктори на науки, врвни специјалисти, луѓе со пари (еден од нив имаше одличен имот во соседна земја пред да се соочи со две обвиненија).

Од каде едно такво радикално поместување на казнените дискурси и казнените институции кон друга „целна група“?

Јас не ја бранам тезата дека богатите или образованите не можат да бидат криминалци. Но, интересно е дека свртувањето на интересот на казнените институции кон „елитата“ влезе во мода од неодамна, поточно откако се закопаа сите можности за национално помирување на двата политички табора кај Македонците – левиот и десниот. Тоа наведува на помисла дека полицијата и судството се заинтересираа за политичарите како „потенцијални затвореници“ не по природен пат (затоа што тоа им е иманентна должност), туку „однадвор“, или, поточно речено „одозгора“. Што ќе рече – под влијание на некои политички сили или – власти.



Ако власта и казнените институции се сврзливи садови, како што тврдеше Мишел Фуко, без разлика колку ќе ја дрдориме демократската бајка за „независно судство“, тогаш произлегува дека овој интерес за казнување има политички предзнак. Односно, укажува дека има најмалку две власти, кои се менуваат наизменично. Кога е едната на власт, затвореници стануваат оние од првиот политички табор; кога е другата на власт, затвореници стануваат оние од вториот. Се разбира, одвреме-навреме, за да се произведе ефект на „илузија на праведноста“, некоја од двете власти ќе осуди и понекој припадник на сопствениот табор. Тоа е најчесто некој „непослушен“, „проблематичен“ примерок на видот или „ислужен“ поданик од кој политичката гарнитура веќе нема никаква полза.

Фуко, во две свои предавања посветени на казнените институции вели дека преминот од среден век во модерно време подразбира: „премин од системот на ОДМАЗДА кон системот на казнување; премин од практиката на ОБВИНУВАЊЕ кон практиката на истрага...; од донесување одлука за доказ, до судење врз основа на докази“. Ако има вистина во исказот на последниот обвинет, тогаш ние не сме поминале од среден век во модернитет. Тврдењата на обвинетиот, имено, се токму тврдења за одмазда и обвинување без докази: партиско судство кое донесло одлука врз основа на партиски притисок, но и партиско-медиумски „суд за виновност“ уште пред да се почне со истрага.



Едно друго прашање гласи: како е можно политиката, од традиционален благороден залог за општ благодат на заедницата, да се претвори во полигон од кој ќе се регрутираат криминалци? Дали тоа значи дека: а) политиката е поле на сериозни искушенија да посегнеш со раката по пари; б) ако е така, зарем таа не е тогаш „дебело“ фискализирана област и монетарна, наместо управувачка дејност; в) тогаш, во какви врски се наоѓа политиката со оние кои прават баснословни суми пари; г) а ако се знае дека баснословни богатства не се прават чесно преку ноќ, дали тоа значи дека политиката соработува со криминалци; д) ако е така, како може тоа што се потпира на криминал, да суди за криминал? Кругот е затворен и апсурден, затоа што се темели на почетна лажна претпоставка: дека политиката е зона на чесноста. Тоа ,пак, не значи дека во политиката нема чесни луѓе. Но, од нив се бара да поддржуваат нечесна практика. А што ако не ја поддржат? Тогаш одат во затвор, како и оние што претерале во „поддржувањето“! Или, пак, со нив се игра играта „плашење со затвор“, како еден вид јавно жигосување. Мишел Фуко, во „Казнено општество“ разликува четири вида казни низ историјата: 1. прогонство (античка казна); 2. откуп (надоместување на штетата, идеал на германските општества); 3. жигосување, сакатење, мачење, бележење на телото со знаците на власта (среден век); 4. затворање (модерна доба).



Сетете се на некои претходни судски случаи, па ќе видите дека кај повеќето четвртата казна се замени со првата или втората, што покажува дека ние претпочитаме среден век пред модернитет. Некои (дури и министри) самите заминаа во прогонство во други земји; некои беа осудени да ја надоместат штетата. Но, третата казна, ЖИГОСУВАЊЕТО, е главната поента на секое наше судење. Поважно е да се обележи обвинетиот со жигот на срамот, отколку да заврши во затвор; второво, ако се случи, е поен плус! Тоа се случува секој ден; на пример, кога завчера Иво Котески како портпарол на МВР вели дека министерката Јанкулоска, по 50 страници тужба се откажала од тоа да ја тужи Шекеринска за клевета, затоа што народот веќе доволно ја казнил на изборите – тој жигосува без судски процес, па уште го става и народот, без хонорар, во ситуација на порота. Кога г. Бичиклиски, како мегафон на владејачката партија ги кара сите што го бранеле господинот професор, израмнувајќи ги и нив со криминалци, тој жигосува, оти не ја почекал „конечната“ од Апелација. Жигосувањето е секојдневна партиска активност за која се добиваат поени. Се заборава дека со тоа трајно се втиснува печат на туѓо чело. Ако навистина одлуката за тоа е судски поткрепена, независна и точна – во ред. Но, што ако не е? За тоа, во случајов треба да се почека, а тогаш - ќе биде предоцна. Жигот не се брише.

Ќе се случи ли наскоро ПОСАКУВАНАТА политикофобија, односно – никој да не сака да оди во политика, оти под убавиот костум, често се наѕираат црно-бели риги? Е, тоа допрва ќе биде лошо: натпревар без никаков противник!

(Авторот е професор на Филолошки факултет)


Статијата е прочитана 535 пати.

Испрати коментар

Од: Makedonec vo EU
Датум: 17.12.2008 00:23:46
Koga nekoj e osuden uste pred da vleze vo sudnica, togas toa ne samo sto ne e nezavisno sudstvo, tuku ne e sudstvo voopsto :) Bitno vladata sekojdnevno redi "uspesi", kako na primer obvinuvanjeto deka nastavnicite, so edvaj 300 EUR mesecni primanja, baraat "pogaca preku leb". 300 EUR mesecno taman tolku stigaat - za pogaca. I nisto drugo.
Од: mene
Датум: 17.12.2008 00:25:14
e ubavo si napisal profesore ama ne veruvam ednokletocniot mozok na tie za koi pisuvas deka ke razbere. toj ivo se drzna da nastapuva kako portparol na vmro a ne na mvr; pa kakva prostachka drskost vi se molam, kaj angazirale nekoj zimal plata da kuca 50 strani protiv shekerinska ni go udostojuvaat sudot da se pojavat so obrazlozenie graganite ja kaznile radmila dovolno i bilo; a da ne ja kaznele, ke terale so tuzbata? takvi glupi izjavi sekojdnevno slusame i ne mi se veruva kolku treba covek da e prost da gi izgovara tie bljuvotini. izgleda toa e glaven kriterium da si istaknat chlen na vmro, da nemas mozok i da pljukas bez pardon - bicikliski e faktor nekoj vo zdrzavata eeeej dovolno vi kazuva
Од: od lj.g
Датум: 17.12.2008 00:29:51
Pa,g-ne Venko,koga gi apsese tvojata partija-ti kutese/ti bese arno/ama sega,koga moze da se "ocesas" za nekoja pozicija(podzaskrieno) togas vo stilot"Jas ne podrzuvam,ama....(ama znaeme sto te maci-proziren si venko)
Од: xxy
Датум: 17.12.2008 01:07:21
Politikofobija i ednoumje odnosno bezumje na vzeshtenata glava na premijerot, cunami na Makedonskata nacija odnosno i drugi narodi kako makedonski drzavjani.
Од: Cudni tezi
Датум: 17.12.2008 02:55:37
Profesore! Vie navistina me iznenaduvate i zacuduvate!? Razvivate edna rasisticka teza vo sproveduvanje na kaznenata i sudskata politika. Vas ne ve zacuduvalo sto vo zatvorite se "regrutirale " ludje od obicnata "raja" poluskolovani , neskolovani , i siromasni, no ve cudi sto se zatvorale doktori na nauki, bogati ludje, ministri pa i premieri. Od kade ja 'iskopavte " taa teorija , deka ednite se predodredeni za sudenja i zatvori , a drugite se odnapred abolirani i zastiteni od takvi represii, nezavisno na krivicnite dela koi gi napravile.A sto se odnesuva na izjavata na okriveniot za kogo pisuvate , deka toj bil nevin i deka ova e samo odmazda, za toa da pocekame sto ce kazat povisokite sudski instanci. A g-dine profesore, dali dosega ste sretnale( sem vo retki priliki) da bilo koj kriminalec ili zlocinec priznal deka e pravilno i zasluzeno osuden?
Од: ljupco,bitola
Датум: 17.12.2008 06:12:15
Каде бевте``професоре``кога го апсеа Тарчуловски и по тренерки го одведоа во Хаг? Или сто стапа по туѓ грб ич не болат?Само кога вашите омилени сопартијци ги апсат,тоа болно го доживувате, како увреда.Зарем само тие од сдс не смеат да се апсат, така ли ве учеа на сколија?Не само што ве научиле,туку и ве ``жигосале`` во мозокот.За нив само не важат законите на оваа држава.Џабе ви се титулите, не ви вреди потписот на професор,кога и понатаму останувате само најдолен партиски апаратчик.

Најди! во Утрински
Барај со НАБУ
Насловна
Син го убил татка си со секира
Зимата од Европа ќе дојде и кај нас наредните денови
Зденко
Претходен број
Каде беше премиерот Груевски
Следната 2009 ќе биде тешка година
Зелени рецепти
Десет милиони долари за чевелот фрлен кон Буш
Вербатим
Владата подготвува нови реклами
ЕЛЕМ пак ќе купува струја за не дај боже
ОМО „Илинден“-ПИРИН го прозва Станишев
Чешка го враќа Западен Балкан на агендата
Карикатура
Прилепските сарми во битка за Гинис