Во државниот врв нема кодоши

Чисти се досиејата на тројцата највисоки функционери: Иванов, Велјаноски и Груевски

Оливера Војновска

Лустраторите не открија кодоши меѓу припадниците на актуелната политичка елита во Македонија. Првиот лустрациски филтер што го поминаа шеесетина државни функционери не откри ниту еден соработник на тајната полиција, информатор, нарачател или корисник на доверливите информации.

Чисти се досиејата на тројцата највисоки државни фунционери: претседателот Ѓорге Иванов, спикерот Трајко Велјаноски и премиерот Никола Груевски. Прочешлани се досиејата и на дел од пратениците, министрите и нивните заменици, но и таму не е најдено ништо проблематично од тој аспект. Меѓу оние што се проверени и го исполнуваат овој дополнителен услов за вршење јавна функција се министрите Михајло Маневски, Зоран Коњановски, Зоран Ставрески, Антонио Милошоски, Миле Јанакиески, Васко Наумоски, Владимир Пешевски, Абдулаќим Адеми, Фатмир Бесими, Бујар Османи, Веле Самак, Иво Ивановски, Љупчо Димовски. Нема дамки ниту во биографиите на поранешниот премиер Владо Бучковски, на тројцата потпретседатели на Собранието и на координаторите на сите пратенички групи.

Претседателот на Комисијата за верификација на фактите, Шпенди Винца, на вчерашната промоција на новите простории на 17 кат во зградата на МРТ, соопшти дека лустрацијата ја поминале вкупно 61 носител на јавна функција и ниту еден од нив не бил повикан на разговор поради некакви дополнителни информации.

Винца на прес-конференцијата се пофали дека Комисијата за лустрација имала одлична соработка со четирите институции од каде што ја добиваат документацијата: Архивот на Македонија, Секторот за безбедност и контраразузнавање при Министерството за одбрана и Агенцијата за разузнавање. Тој уште кажа дека немале потреба да бараат документи од Белград. „Во досегашната работа не сме наишле проблеми, се' што сме побарале од документи, дадено ни е. Проверката е во согласност со Законот“, го повторуваше Винца истиот одговор на многубројните новинарски прашања. Новинарите го прашуваа првиот лустратор дали расположливите документите биле доволни за да се провери вистинитоста на изјавите, има ли можност документите да им се дадени селективно, како се сигурни дека нема документ кој не се во можност да го проверат, но и тоа дека буди сомневање податокот дека не е најден ниту еден кодош. Винца одговараше со речиси идентични формулации: „Тоа е регулирано со Законот. Ние може во се' да се сомневаме, но работиме според доставените документи. Априори не можеме да кажеме дека недостасуваат документи. Донесуваме одлука врз основа на документи што постојат и ни се дадени на проверка. Значи, работиме врз основа на Законот и податоците од институциите“.

На новинарските забелешки дека јавноста нема да биде убедена дека во Македонија немало кодоши, Винца одговори дека Комисијата врши проверка на изјавите и не може да ги набеди луѓето ако немаат документи за такво нешто. „Луѓето сакаат имиња. Тука кај нас во текот на денот некого ќе го направиме херој, а навечер ќе го прогласиме за предавник“, прокоментира тој и неколкупати нагласи дека немале никакви политички притисоци.

Лустраторите ги отфрлаат обвинувањата дека лустрацијата не ги дала очекуваните резултатите. Се повикуваат на Законот за лустрација и велат дека таму не е определено за колку време треба да се заврши проверката на досиејата.

Членот на Комисијата Чедомир Дамјановски одговарајќи на прозивките од партијата на Љубе Бошкоски, ги повика „сите што имаат документи и велат дека ќе излезат со свои списоци да ги достават до Комисијата и таа ќе ги разгледа“. „Комисијата ги носи одлуките со утврдување факти, а не врз база на шпекулации“, рече Дамјановски.

Законот предвидува казнени одредби доколку некои од институциите што ја сервисираат Комисијата за лустрација манипулира со документите. Оние што ги чуваат документите во случај да ги кривотворат, фалсификуваат, додадат или одземат нешто, прикријат, фабрикуваат, доколку се службени лица ќе одговараат со затворска казна од најмалку четири години.

Комисијата за лустрација допрва ќе проверува уште 200 досиеја на пратеници, министри, заменици-министри, градоначалници кои поднесоа изјави во првиот лустраторски бран од 1 до 30 септември мината година. Следни за лустрација ќе бидат лицата од судската власт и обвинителството, а изјавите дека не биле тајни соработници на органите за државна безбедност ќе треба да ги достават во периодот од 25 јануари до 25 февруари. (О.В.)