МИСЛЕЊА

Една година потоа

ЕРМИРА МЕХМЕТИ

За една година портокаловите го прокоцкаа нашиот углед како стабилна и здрава млада демократија

Со внимание ги читав исповедите на „новите клинци“ по повод првата годишнина од портокаловата влада. Ме запрепасти начинот на кој овие клинци инсистираат по секоја цена да ја убедат јавноста дека пред нивното појавување на сцената со „засукани ракави и испотени чела“, Македонија, всушност, била само една црна дамка на мапата на Балканот. За малку ќе поверував дури и дека ова е прв пат во историјата на независна Македонија ВМРО-ДПМНЕ да формира влада, а г. Груевски да биде член од извршната власт и дека периодот од 1998 до 2002 година е само привид, тој воопшто и не се случил. Така, во исповедите за „првите 365 дена“ имав можност да откријам дека, всушност, само по доаѓањето на власт на ВМРО-ДПМНЕ, на граѓаните на Македонија им се вратиле „онаа иста надеж и доверба што во почетокот на деведесеттите ни донесоа независна, самостојна држава“. Во меѓувреме имало само стагнација, целосна блокада на процесите во нашето општество. Се' до 5 јули 2006 година. Каква навреда за сите актери и чинители, не само оние од политичката сцена, туку сите од граѓанското општество, медиумите, независните аналитичари и за општеството, воопшто!

Се обидувам преку јавните настапи и размислувања на преродбениците да сфатам кои се вистинските причини за враќањето на надежта кај граѓаните и за која група граѓани, всушност, зборува Владата во овој случај? Повеќе не е тајна дека кабинетот на Груевски применува принципи на поделба меѓу граѓаните при спроведувањето на својата предизборна програма. Тоа во повеќе наврати беше демонстрирано или преку јавните настапи на членовите на владиниот кабинет или преку конкретни чекори или мерки спроведени од нивна страна. Преку предизвикување меѓуетничка недоверба, Владата успеа да ја врати довербата на Македонците во институциите, притоа ја загуби довербата на Албанците. Но, ова веројатно и не е важно, бидејќи и онака овој владин состав од самиот почеток се заложи единствено да создаде економска, социјална, здравствена благосостојба само за Македонците, апсолутно не за сите граѓани во државата.

Така, зацврстувајќи го националистичкиот сентимент, Груевски успеа да стави на маса повторно некои прашања, за кои сите се надевавме дека се затворени, и дека ќе нема потреба преку нивно повторно отворање да се разгоруваат страстите и да се наруши етничката кохезија создавана со многу труд и напор во изминатите години. Тој успеа да се наметне како премиер само на една етничка група - Македонците, притоа воопшто да не се вознемири од фактот што секоја негова одлука или одлука на неговиот кабинет, секој закон изгласан од неговото парламентарно мнозинство, ќе страда од сериозен недостаток на легитимитет и јавна поддршка.

Во една преродбеничка година, кабинетот на ВМРО-ДПМНЕ ги прогласи за мртви сите достигнувања во сферата на меѓуетничките односи. Во почетокот, Владата прогласи мораториум на сите етнонационални прашања, притоа тврдоглаво одбивајќи да прифати дека меѓуетничките односи се основниот столб за градење функционална мултиетничка демократија. „Новите клинци“ одлучија дека единствено тие имаат надлежност да одлучуваат за корпусот права и привилегии кои ќе им припаѓаат на припадниците на немнозинските заедници, па така тврдоглаво се впуштија во акција да ги уништат сите нешта што беа постигнати.

Како последица на таквото нарушување и уништување на сите основни постулати врз кои се гради нашата специфична мултиетничка демократија, во изминатава година нашата држава добиваше само слаби оценки од сите релевантни меѓународни институции. Во првата фаза овие слаби оценки требаше да послужат како предупредување и Владата требаше да ги сфати како добронамерни обиди од меѓународната заедница да се поправи во својата работа. Наместо тоа, Владата се впушти во градење негативна перцепција кај граѓаните за улогата и целите на меѓународните претставници и институции во консолидирањето на нашата млада демократија. Така, сите имавме можност да чуеме дека резолуциите на Европскиот парламент, на пример, не се обврзувачки и дека се тотално небитни за нас! Поради тоа, Владата на ВМРО-ДПМНЕ воопшто не ја загрижува што содржи Резолуцијата на Европскиот парламент усвоена во минатиот месец. Само една година по доаѓањето на власт, се чини дека портокаловите го прокоцкаа нашиот углед како стабилна и здрава млада демократија и сега целокупниот процес ризикува да се врати во почеток. Нашата тешко заработена награда за градењето одржливи меѓуетнички односи - статусот на земја-кандидат за членство во Унијата сега е доведена под прашање и би можела лесно да ни биде одземена. Затоа, би било редно сега шефот на „новите клинци“, со својот комплетен состав, да се појави на една од оние пропагандни конференции за печатот, кои ги одржува секој ден, и да ни објасни зошто Европската унија е целосно разочарана од недостатокот на реформи во изминатава година и од слабата динамика на работење на оваа „реформска влада“ во правец на вистинско и доследно спроведување на европската агенда. На истата конференција или на посебна, сеедно, бидејќи и онака веќе навикнавме да ги гледаме на телевизија секој ден, уште да ни објасни зошто пораките од НАТО се крајно обесхрабрувачки и не даваат никаква надеж за покана за членство на самитот на Алијансата во Букурешт идната година.

И токму „поради значењето на надежта и довербата“, краен моментум е оваа влада да ги мобилизира сета своја енергија и механизми да ја врати европската агенда високо на листата на своите приоритети. Европа е најголемата надеж за граѓаните на Македонија, опкружени со неизвесности од најразлична природа. Таа претставува систем на вредности кои кај граѓаните влеваат сигурност и самодоверба. Европа претставува одговор на прашањето каде припаѓа нашата држава и нашето мултикултурно општество во време на големи историски пресврти во односите меѓу народите и државите низ светот. Европа е најдобриот одговор за сите наши дилеми околу нашиот идентитет. Поради тоа, граѓаните на Македонија не смеат да ја загубат надежта дека сонот за Европа брзо ќе стане реалност. Уште поважно е нивниот сон да не го уништи некаква нереална приказна за успешни 365 дена која тврдоглаво ја тера портокаловата влада на ВМРО-ДПМНЕ.



(Авторката е магистрант

по компаративна политика)