Мислења

Опозицијата нема што да моли

Ѓорѓи Спасов

Наместо да ја моли арогантната власт за создавање фер услови за фер избори, опозицијата треба веднаш да објави дека ќе оди на локалните избори под какви било услови

Македонија во најновиот извештај на угледната невладина организација за човекови права со седиште во Вашингтон „Фридом хаус“, е оценета како делумно слободна земја. За делумно слободни земји во светот, според критериумите на оваа невладина организација, се сметаат земји во кои „граѓаните страдаат од високо ниво на корупција, во кои постои слабо владеење на правото, во кои постојат етнички и верски судири и во кои на политичка сцена доминира само една партија, и покрај одреденото ниво на плурализам“.

Меѓу членките на Европската унија нема земја која би добила вака лоша оценка. Тоа значи далеку пред Македонија во развојот на демократијата, и заштитата на човековите права и слободи се сите членки на Унијата, па и нашите соседи Бугарија и Грција. Но, не се пред нас само тие. Повисоко оценети за нивото на демократијата и за слободни земји се сметаат според овој извештај и Србија и Црна Гора и Хрватска. Македонија како полуслободна земја се наоѓа во друштвото на Албанија, Босна и Херцеговина и Косово.

Ова не се оценки на опозицијата во Македонија, туку на меѓународна невладина организација чии извештаи се следат со внимание и врз основа на кои дури и инвеститорите донесуваат одлуки за тоа дали да инвестираат во некоја земја или не. Ако во некоја земја според меѓународните критериуми, постои корупција, не постои владеење на правото и постои макар опасност од етнички и верски судири, тогаш таа се смета за нестабилна и тоа го загрозува нејзиниот економски развој.

Истовремено со оценките на „Фридом хаус“, за состојбата со демократијата и човековите прва и слободи во Македонија, пристигна и извештајот на Светска банка за перспективите на македонската економија во оваа 2013 година. Според тој извештај, најголем економски раст во регионот оваа година ќе има Косово 3,3%, потоа Србија 2%, па Албанија 1,6%, а Македонија се очекува да оствари раст на економијата од само 1%, кој не е доволен да обезбеди нови вработувања и решавање на најголемиот проблем во земјата според Светска банка - високата невработеност.

По шесте изборни победи на Груевски и седумте години на чело на Владата која ветуваше економски и политички прогрес, односно преродба на земјата, оцените за она што се случува во Македонија не се најрозови. Оцените на „Фридом хаус“ се правени дури и пред насилното отстранување на опозициските пратеници од македонското Собрание и пред целосното затворање на медиумскиот простор за опозицијата и пред најавениот опозициски бојкот на институциите и на изборите.

Но тие оцени, во земја како Македонија, во која доминира само една партија и покрај одредено ниво на плурализам, не ја загрижуваат таа партија.

Таа партија живее под влијание на својот „алтруизам“, што би рекол Груевски, односно аутизам кој ја прави неспособна за прифаќање мислења кои се разликуваат од она што таа го има изградено за себе.

Според тоа мислење, ако нешто не чини во Македонија и ако за неа постојат лоши оцени, за тоа е виновна само опозицијата и нејзините „транзициски политичари“. Опозицијата е виновна за навработеноста, за лошата состојба во економијата, за криминалот, за непочитувањето на човековите права и слободи во земјата, за состојбата во медиумите, за промената на името, за нарушување на угледот на земјата и за ланскиот снег. Таа е црниот ѓавол. Тоа е дежурниот виновник, а Владата смета дека ја ослободува од каква било одговорност.

Мотото на оваа влада е „Во петта брзина“. Нејзината програма позната како „Преродба во 100 чекори“ се реализира во целост и е водена од принципот „ветуваме – остваруваме“. Таа попатно ја менува не само историјата, туку и географијата на земјата. Сменети се изгледите на плоштадите, имињата на училиштата и на улиците, изградени се триумфални порти, фонтани и споменици и згради со барокни фасади какви што граделе богатите монархии во големите европски градови пред стотици години. Мисијата на Владата е да остави белег за своето владеење независно од цената на тој белег. Епохата на Груевски треба да биде запаметена како епохата на Мадам Помпадур и затоа неговиот омилен архитектонски стил мора да го добијат и катните гаражи, и јавните претпријатија како МЕПСО, и приватните згради во центарот на Скопје. Но, она што било најважно според владејачката партија (и истовремено, најсмешно, според мене) е идејата со својот стил на владеење - Да воспоставеле стандарди во владеењето кои нема да можеле лесно да бидат променети дури и кога таа ќе заминела од власт.

Во владиниот филм за стандардите на владеењето деновиве влегува и раководството на колицискиот партнер ДУИ. Според него, секогаш кога ДУИ во изминатите 10 години била на власт, изборите биле целосно фер и демократски.

Во услови на толку нарцисоидна власт, која едноставно не може да види каква било грешка во себе, опозицијата нема што да очекува. Владата всушност смета дека нема политичка криза во земјата, а кога нема криза нема ниту што да се решава со преговори или со предвремени избори. Таквата власт би била среќна, под кои било околности, ако може таквата опозиција да исчезне. И токму тоа не треба да го дозволи опозицијата.

Наместо да ја моли арогантната власт за создавање фер услови за фер избори, и за одржување предвремени парламентарни избори, опозицијата треба веднаш да објави дека ќе оди на локалните избори под какви било услови. Таа мора да ја искористи својата моќ во општините во кои веќе осум години има мнозинство во локалната власт, да изврши масовна мобилизација на своето членство за учество на избори и да побара масовен одѕив на тие избори. Во голем број градови и општини, покрај сите злоупотреби на власта, опозицијата има шанси да победи и значително да го зголеми бројот на своите градоначалници и советници. Само со зголемената локална моќ опозицијата може да се надева на успех на наредните парламентарни избори кога и да бидат.

СДСМ не треба да живее во илузијата дека ваквата власт ќе се потресе поради евентуалниот бојкот на локалните избори. За Македонија и така е веќе констатирано дека е земја во која граѓаните се изложени на корупција, не владее правото и во која на политичката сцена доминира една партија. Секој резултат на опозицијата во такви услови, кој е подобар од претходниот, би значел поголема моќ, посилна партија и поголеми шанси за конечно менување на власта. Оттука, опозицијата треба да се мобилизира за победа, а не да чека и да ја моли власта за политички дијалог.

Опозицијата не треба да очекува од ваквата власт да организира предвремени парламентарни избори пред истекување на најмалку две години од нејзиниот мандат. Напротив, треба да објави дека не ја бојкотира работата на Собранието, туку нејзините пратеници ја замрзнуваат својата активност заради посветеноста на локалните избори и дека не се откажува од претставувањето на оние 370 илјади граѓани кои гласаа за нив на претходните избори. Може да изјави и дека ако Владата има сериозен предлог во врска со надминувањето на спорот околу името, ќе учествува на таква седница и ќе проголта кнедла, но во тој случај пред која било друга активност на Собранието да бара формирање Анкетна комисија која ќе ја утврди одговорноста за исфрлањето на опозициските пратеници и надзорна расправа на која ќе бидат сослушани одговорните од извршната власт за тој инцидент. Така барем ќе направи обид за спречување на власта финансиски да ги казнува пратениците од опозицијата и да ги третира како да се вработени кај Трајко Вељаноски, а не како претставници на народот кои имаат право да изберат како ќе го претставуваат народот за време на сопствениот мандат.

За секој случај, и за да им покаже на политичките набљудувачи на состојбите во Македонија до кој апсурд е доведена состојбата, можеби опозицијата треба и јавно да и' се извини на полицијата, како што тоа неодамна го направи Гари Каспаров во Русија. По обвинението дека повредил полицаец за време на протестите на опозицијата, светскиот првак во шах изјави дека јавно му се извинува на полицаецот, кој веројатно си ја повредил раката додека го удирал со пендрекот по глава за време на протестите на опозицијата во Русија. Не знаел Каспаров дека таква повреда на раката може да се смета за напад врз службено лице.

(Авторот е универзитетски професор)

Наш став



Објавувањето колумни и мислења од надворешни автори е одраз на намерата на „Утрински весник“ да биде влијателен глас на заедницата. Но, напоменуваме дека не се согласуваме секогаш со ставовите што ги изнесуваат нашите колумнисти, особено кога станува збор за лични дисквалификации, етикетирања без основа и извртување на контексти со цел да се наштети на други личности од која било сфера. „Утрински“ се оградува од таквиот речник и конотации и ги смета за непримерни во јавната комуникација.