Мислења

До балчак!

Ѓорѓи Спасов

Власта решила да оди до балчак. Над 50 илјади уплашени луѓе веќе во првите три дена го посетиле сајтот на лустраторите за да се уверат дека и нивното име не е меѓу кодошите

Во книгата „Менаџер на мафијашки начин“, која е преведена на македонски и се продава во книжарниците, главно мото е една мисла од Ал Капоне која гласи: „Со добар збор и со пиштол можеш да стигнеш многу подалеку отколку само со добар збор“. Многу векови пред овој познат мафијаш, Николо Макијавели го кажал истото тоа само на друг начин.Тој рекол: „Сите вооружени пророци победувале, а невооружените пропаѓале“. Тој како невооружен пророк ни ја остава мислата дека „целта (возвишената) ги оправдува средствата“, но завршува во затвор откако бил осуден од кардиналот Медичи на чие семејство му служи и за чии потреби како политички советник го пишува делото „Владетелот“.

Политиката како активност за насочување на општеството во определена насока, исто така, од некои теоретичари (Џон Кенет Галбрајат) е дефинирана како еден вид моќ, односно како способност да обезбедите другите да се однесуваат во согласност со вашите очекувања, односно во согласност со вашата волја со која сакате да остварите некоја визија (идеологија, вера) за вашиот народ или земја. Тоа, според Галбрајт, се постигнува со сила (принуда) која се оправдува со „цивилизирање на нецивилизираните“, со купување (корупција) на заинтересираните или со убедување на „разумните“. Најчесто таму кај што убедувањето не помага (гласај за мене, бидејќи јас сум најдобар или нема подобар од мене) се пристапува кон поткуп и корупција (гласај за мене ако сакаш да добиеш вработување или функција), а таму кај што не помага ниту корупцијата, настапува примена на сила (гласај за мене или тргај ми се од патот, ако не сакаш да останеш без работа, бизнис или да бидиш лустриран, затворен па и тепан). Во политиката за секое грнче има капаче.

За најцивилизирани и најдемократски општества се сметаат оние во кои власта може да управува со најмала употреба на корупција и сила. За најнедемократски земји се сметаат оние кај што власта се одржува со манипулација на јавното мислење преку воспоставување монопол во медиумскиот простор, корупција и терор врз граѓаните.

Земјите во кои највлијателните медиуми се под контрола на еден човек или на власта создаваат услови за опстојување монопол врз вистината, за манипулација со фактите и за создавањето лажна претстава за состојбата во која се наоѓа општетството, па дури за неговата историја или за заслугите на историските личности. Под силно влијание на монополот врз вистината, во мошне кус период таквите општества добиваат еден вид „наркотизирана јавност“, која главните причини за лошата состојба во која се живее, врз основа на сугестиите од „безгрешната власт“ почнува да ги бара исклучително во редовите внатрешните и надворешните непријатели на нацијата. Кога се случува тоа во една земја, тогаш извршната власт или владетелот воспоставува целосна контрола и врз законодавната и врз судската власт, со што се поништува поделбата на власта која е услов за постоење одговорно владеење и контрола на власта. Во таквите општества е можно да се одржуваат избори, но тие не можат да бидат ниту фер ниту демократски. Тие општества инклинираат кон еднопратиски диктатури во кои опозицијата е само декор

Ако Македонија денес ја мериме според овие критериуми за цивилизираност и демократичност, би добиле веројатно мошне неповолна слика.

Прво, Владата има воспоставено речиси целосен монопол врз медиумите. Во монополизираниот медиумски простор Груевски ја повторува мантрата: „Ние работиме. Ние остваруваме. И името не го даваме, а посветени сме на решавањето на проблемот со името“. Како во филмот на Емир Костурица „Се сеќаваш ли на Доли Бел“ во кој главниот јунак верува дека може да хипнотизира зајак ако му ја повторува реченицата (на комунистичките владетели): „Секој ден, во секој поглед, се' повеќе и повеќе напредувам“, така и Груевски верува веројатно во хипнотичката моќ на својата мантра и тоа веќе мошне долго му успева.

Кон овој веќе познат модел на пропаганда, Владата летово додава една пропагандна техника која е позната под името „закопување лоши вести“. Оваа техника за манипулација со јавноста подразбира одложување на објавувањето лоши вести или непопуларни потези од страна на Владата за време во кое ќе добијат најмалку публицитет. Оттука, Груевски среде лето донесе одлука за зголемување на цената на струјата. Донесе одлука за укинување на евтината тарифа во попладневните часови. Наложи да плаќаат за парно и оние што се исклучиле од централното греење. Донесе закон за намалување на пензиите на идните пензионери, правилник за плати на лекарите според ефикасност и го зголеми задолжувањето на земјата

Иако е свесен дека среде лето и на температура од над 40 степени е мал бројот на луѓето што би протестирале поради вакво загрозување на стандардот, особено додека опозицијата е на одмор, а народот бега под сенка или гледа како спортистите соборуваат светски рекорди на Олимпијадата, Груевски не дозволува да биде изненаден. Во функција на заштитата на својот монопол ги става пропагандата, корупцијата и политичкото насилство.

Преку пропагандата објаснува дека струјата поскапува затоа што СДСМ им го продал ЕСМ на Австријците и дека Регулаторната комисија ќе се жали до европските институции за политичкиот притисок на кој е изложена од опозицијата која се капе на Халкидики и летува во Јапонија.

Корупцијата ја става во погон со објавувањето дека Владата ќе вработи 6-8 илјади лица (нови поддржувачи на неговата партија) на локално ниво за што ќе издвои 13 милиони евра од државната каса што ја полнат сите граѓани и коруптивно разбивање на мали опозициски политички партии.

А политичкото насилство го засилува со објавувањето на веста дека на опозицискиот лидер Љубе Бошкоски, кој е синоним за тоа како поминуваат неговите јавни критичари, полицијата му товари ново кривично дело и со нов заштитен сведок му навестува дека може да остане доживотно во затвор. Потоа се објавуваат вести дека во македонските затвори силуваат момчиња и ги горат со цигари по телото и никој од затворските чувари за тоа не одговара. Се бара од јавниот обвинител итно да го уапси и осуди опозицискиот лидер Љупчо Георгивски за национално предавство и криминал. Кривичната пријава за грешки во приватизацијата против сопственикот на телевизија Алфа е актуализирана, а лустраторот Томе Аџиев почна на интернет да ги објавува досиета на кодошите составени од „веродостојната“ УДБА (пред каква било можност судски да се заштитат и оправдаат), навестувајќи дека можноста од јавен линч виси над секого кој ќе се дрзне да ја критикува оваа власт.

Власта решила да оди до балчак. Над 50 илјади уплашени луѓе веќе во првите три дена го посетиле сајтот на лустраторите за да се уверат дека и нивното име не е меѓу кодошите. Опозицијата ќе протестира во октомври. А Македонија влегува во поротокаловата фаза, која е мошне опасна за здравјето на луѓето.

(Авторот е универзитетски професор)

Наш став



Објавувањето колумни и мислења од надворешни автори е одраз на намерата на „Утрински весник“ да биде влијателен глас на заедницата. Но, напоменуваме дека не се согласуваме секогаш со ставовите што ги изнесуваат нашите колумнисти, особено кога станува збор за лични дисквалификации, етикетирања без основа и извртување на контексти со цел да се наштети на други личности од која било сфера. „Утрински“ се оградува од таквиот речник и конотации и ги смета за непримерни во јавната комуникација.